بهداشت کودک, پوست و مو

تاریخچه صابون

تاریخچه صابون

تاریخچه صابون

صابون، به تعریف علم شیمی، نمک یک اسید چرب است. از این ماده عمدتاً برای شست و شو، حمام کردن و پاکیزگی استفاده می شود، ولی در ریسیدن پارچه هم، از آن استفاده می گردد و بخش مهمی از روان سازها محسوب می گردد. به ترکیب صابون با روغن به صورت نسبتاً جامد گریس گفته می شود. صابون های تمیزکاری و تطهیر عمدتاً از جمع آوری روغن ها و چربی‌های گیاهی و حیوانی با محلول غلیظ سود سوزآور (hydroxide sodium) بدست می آیند. چربی ها و روغن ها ترکیبی از تریگلیسریدها هستند که متشکل از سه مولکول اسید چرب هستند که به یک مولکول گلیسرول متصل شده اند.

نخستین اشاره به ساخت یک ماده شبیه به صابون مربوط به حدود ۲۲۰۰ سال پیش از میلاد در بابل باستان است. برخی منابع مصری نیز حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد به ساختن چنین مادهای اشاره کرده اند. در حدود ۲۲۰ سال پیش از میلاد، ملوانان فینیقی ها، فن صابون سازی (یا صابون پزی) را به سواحل مدیترانه بردند. در قرن اول میلادی، بهترین های آن از چربی بز و خاکسترهای به دست آمده از سوزاندن چوب درخت آلش به دست می آمد. تا پایان قرن هجدهم، آن را از چربی حیوانی و خاکستر چوب تهیه می کردند. در همان هنگام، معلوم شد که می توان به جای خاکستر چوب، از سود سوزآور، که قلیای حاصل از نمک معمولی است، نیز استفاده کرد. در همین زمان، روغن های گیاهی نظیر روغن زیتون، روغن نخل، روغن نارگیل، روغن کنجد و روغن سویا جانشین چربی های حیوانی شدند.

در خاورمیانه صابون حمامِ جامد با بوی دلپذیر در دوره اسلامی تولید شد، و در زمان کوتاهی صابون سازی در آن زمان به یک صنعت تبدیل شد. دستور العمل های تهیه آن توسط محمد بن زکریا رازی  دانشمند بزرگ ایرانی شرح داده شده است، که همچنین او دستور تهیه گلیسیرین از روغن زیتون را داده است. در خاورمیانه این ماده ارزشمند از تعامل روغن های چرب و چربی های با قلیا تولید می شد. در سوریه با استفاده از روغن زیتون به همراه قلیا و آهک تولید می شد. صابون از سوریه به سایر نقاط جهان اسلام و اروپا صادر می شد.

در ایران حدود زمان صفویه در بروجرد برای اوّلین بار صابون سازی در ایران شکل گرفت و حدود ۲۰۰ سال پیش در زمان قاجار به شهر مراغه برده شد. هم اکنون نیز شهرهای بروجرد و مراغه قطب های مهماین صنعت شناخته می شوند. در شهر بروجرد فروش صابون هایی با رنگ و بوی خاص یه پدیده معمول است که در آنجا با نام صابون آجز شناخته می شود. در مراغه نیز هرسال نزدیک ۲۲۰ تن تولید شده و به اقصی نقاط کشور ارسال می شود که به عنوان صابون مراغه معروف است.

در ۲۲۰ سال پیش از میلاد مسیح توسط مردم فنیقیه ساخته شد، اما در آن زمان از کاربرد آن اطلاع درستی نداشتند و تنها به عنوان یک کالای واسطه ای، جهت داد و ستد از آن استفاده می نمودند. در آن دوره صابون از پیه بز و خاکستر چوب تهیه می شد. در دوران امپراطوری روم مصرف پاک کننده ها رواج یافت .آنها صابون را از چربی حیوانات و خاکستر گیاهان (به عنوان یک ماده قلیایی) تهیه می کردند و آن را  Saipo می نامیدند که نام امروزی صابون Soap از آن گرفته شده است.

کشورهای ایتالیا، فرانسه و اسپانیا از مراکز اولیه تولید این ماده ارزشمند بودند زیرا دسترسی به مواد اولیه (مانند روغن زیتون) جهت تولید در این مراکز امکان پذیر بوده است. در قرن سیزدهم و چهاردهم میلادی، اتحادیه کوچکی از تولید کنندگان صابون در نزدیکی لندن تشکیل شد. در آن زمان تولید کنندگان، ملزم به پرداخت مبلغی برای تولید هر تن صابون بودند که پس از دوران جنگهای ناپلئون، این مبلغ به 3 پنی به ازای تولید هر پوند افزایش یافت. این روند تا سال ها ادامه داشت. در این مدت بالغ بر یک میلیون پوند از تولید کنندگان جمع آوری شد. این امر نشانگر افزایش مصرف صابون در این دوران می باشد.

در اروپای قرون وسطی، صابون سازی در ناپل ایتالیا در اواخر قرن ششم آغاز شد سپس تحت کنترل امپراتوری روم شرقی و در قرن هشتم، صابون سازی در اسپانیا نیز به خوبی شناخته شده بود و توسعه یافت. سرزمین های اسپانیایی قرون وسطی در آن سال ها به عنوان یکی از قطب های صابون سازی اصلی اروپا مطرح بودند و این صنعت در پادشاهی انگلستان نیز در حدود همان سال ها آغاز شد. در آن زمان این صنعت هم به عنوان کارِ زنان ذکر می شد و هم به عنوان تولید کارگران خوب در کنار سایر ملزومات، مانند تولید نجاران، آهنگران و نانوایان. لذا این امر باعث گسترش این صنعت در آن زمان شد.

امروزه صنعت صابون سازی یکی از بزرگترین صنایع بهداشتی دنیا می باشد که تنوع بسیار زیادی دارد ولی روش ساخت تمامی آنان تقریبا مشابه می باشد.

 

گردآوری شده توسط تیم پاکی مارکت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.